Hé aannemer, pak de regie over je data!
Verantwoordelijkheid
Als aannemer draag jij de eindverantwoordelijkheid voor wat er buiten gebouwd wordt. Maar hoe houd je grip op het hele proces? Door actief de regie te nemen over je data. In steeds meer projecten speelt
BIMEen Bouwwerk Informatie Model – oftewel BIM – is een digitale driedimensionale weergave van de functionele en fysieke eigenschappen van een bouwwerk. In een BIM kunnen gegevens voor het ontwerp-, bouw- en beheerproces geïntegreerd worden. De kern van het BIM is een 3D-model, de geometrie. Dit model fungeert als een informatiekapstok voor het koppelen van gegevens met andere informatiebronsystemen (linked data). Het werken met BIM is inmiddels gemeengoed in ontwerp en realisatie binnen de bouwsector en breidt zich langzaam uit naar beheer, onderhoud en exploitatie.
een centrale rol. Datagedreven werken is daarbij het uitgangspunt: alle data komt samen in één betrouwbare bron: het BIM-model. Alleen als die data klopt én compleet is, kun je erop bouwen. Maar in de praktijk gaat dat vaak mis. De data in het BIM is onvolledig of tegenstrijdig. Vertrouwen verdwijnt, de samenwerking hapert en het draagvlak voor BIM neemt af. Waarom? Omdat te veel partijen afwachten in plaats van eigenaarschap te tonen. Ook aannemers. Wil je écht grip? Dan moet je als aannemer zorgen dat jouw informatie klopt, goed vastligt en makkelijk herbruikbaar is. Dat vraagt om een andere manier van werken. In dit artikel lees je hoe het nu gaat, waar het spaak loopt en vooral: hoe het beter kan. Neem de regie. Jouw data maakt het verschil.
Waar gaat het mis?
Het vullen van het BIM met data gaat op dit moment vaak mis omdat partijen niet op de juiste manier werken en onvoldoende verantwoordelijkheid nemen voor het leveren van de data. Dit geldt zowel voor modellerende partijen als voor aannemers.
“Als de data in het BIM onvolledig of tegenstrijdig is verdwijnt vertrouwen, de samenwerking hapert en het draagvlak voor BIM neemt af. Waarom? Omdat te veel partijen afwachten in plaats van eigenaarschap te tonen. Ook aannemers. Wil je écht grip? Dan moet je als aannemer zorgen dat jouw informatie klopt, goed vastligt en makkelijk herbruikbaar is.”
Juun Steen, Senior BIM-Adviseur, Root
Hoe ziet de huidige situatie eruit?
Aan het begin van een project krijgen de modellerende partijen de opdracht om het ontwerp of de engineering uit te werken. In hun contract staat dat ze moeten werken met BIM en dat ze daarin data moeten opnemen. Die data komt meestal uit Nederlandse standaarden zoals de BIM basis ILS, de ILS Ontwerp en Engineering, of andere
ILS is de afkorting van informatieleveringsspecificatie. Een ILS omschrijft welke informatie een BIM-model minimaal moet omvatten en waar de opdrachtgever het BIM voor wil gaan gebruiken. Deze specificatie wordt opgesteld door de opdrachtgever, is onderdeel van het contract tussen opdrachtgever en opdrachtnemer en regelt de overdracht van gegevens. Ook kan in de ILS worden opgenomen aan welke eisen een digitaal bouwwerk moet voldoen tijdens de verschillende fasen, welke bestandsformaten en open standaarden worden gebruikt en welke informatie aangeleverd moet worden bij tussentijdse BIM-leveringen.
van bijvoorbeeld de opdrachtgever of uitvoerende partijen. Het idee is dat alle relevante informatie uiteindelijk in het BIM-model staat.
In de basis volgt het proces vaak dit patroon:
- De modelleur modelleert elementen en moet daar data aan toevoegen. Welke waarden (enumeraties) ingevuld moeten worden, vraagt de modelleur aan zijn opdrachtgever.
- Kan de opdrachtgever geen antwoord geven? Dan gaat die op zijn beurt te rade bij zijn eigen opdrachtgever of adviseurs. Heeft de opdrachtgever wel een antwoord, dan levert die vaak documenten aan waarin de informatie staat.
- De modelleur zoekt de juiste antwoorden in die documenten en vult het model zo goed mogelijk in.
- Bij de eerste modeloplevering controleert de opdrachtgever of de data goed is opgenomen. Kloppen er dingen niet, dan vraagt de opdrachtgever de modelleur om correcties of aanvullingen.
- De modelleur verwerkt de feedback en levert een nieuw model aan.
- De opdrachtgever controleert opnieuw, en dit herhaalt zich tot de data klopt.
In de praktijk lukt het niet altijd om dit proces op tijd rond te krijgen. Daardoor moet de opdrachtgever soms verder met modellen die niet helemaal betrouwbaar zijn.
Het werken met onvolledige informatie is risicovol en dient bij voorkeur voorkomen te worden.
Betrouwbaarheid
In de praktijk merken we dat modellerende adviseurs – zoals architecten, constructeurs en installatieadviseurs – moeite hebben met het aanleveren van data in hun modellen. Soms zien ze de noodzaak er simpelweg niet van in. Dat is opvallend, want als je iets belangrijk vindt in je ontwerp, wil je dat toch juist vastleggen in je datamodel?
Vaak zetten adviseurs hun uitgangspunten nog in traditionele documenten, zoals een kleur- en materialenstaat. Maar die documenten laten regelmatig ruimte voor interpretatie en maken geen directe koppeling met het model. Daardoor ontbreekt de samenhang en blijft onduidelijk of alle informatie wel klopt of volledig is.
Wanneer de
Een omgevingsvergunning is een toestemming van de overheid om iets in de fysieke leefomgeving te veranderen of te gebruiken. Dit kan gaan om bouwen, slopen, verbouwen, kappen van bomen, aanleggen van wegen of het starten van een bedrijf op een bepaalde plek.
is afgegeven en de aannemer aan de slag gaat, blijkt de informatie vaak niet compleet of helder genoeg. Daarom stappen aannemers bij maken van het
technisch en uitvoeringsgereed ontwerp (TUO)Een uitvoeringsgereed ontwerp is een uitgewerkt plan dat klaar is voor uitvoering. Alle technische details zijn uitgewerkt, zodat aannemers precies weten wat ze moeten doen. Het ontwerp voldoet aan de wet- en regelgeving en vormt de basis voor de daadwerkelijke bouw. Het technisch ontwerp wordt vastgesteld als tussenstap van ontwerp (omgevingsvergunning) en uitvoeringsgereed ontwerp.
regelmatig over op andere partners, zoals gespecialiseerde uitwerkingsbureaus. Die nemen de
vergunningensetEen vergunningenset is een verzameling documenten, tekeningen en gegevens die nodig zijn om een vergunning aan te vragen. Denk aan bouwtekeningen, berekeningen, situatietekeningen, rapporten en toelichtingen. De set toont aan dat het plan voldoet aan de regels en eisen van de overheid.
als basis voor de verdere engineering.
Deze uitwerkingsbureaus willen precies weten wat er straks buiten echt gebouwd moet worden. Daarvoor zijn ze afhankelijk van duidelijke en betrouwbare input van de aannemer, zoals beschreven in stap 1 van het eerdergenoemde proces. Gaat die informatievoorziening mis, dan haakt het uitwerkingsbureau af. Want als de input slecht is, wordt de output dat ook: het bekende “shit in, shit out”-principe.
Hoe je met beschikbare data het betreffende element gereed maakt voor export IFC.
Hoe keren we dit om?
De aannemer is verantwoordelijk voor alles wat er buiten gebouwd wordt. Dan moet deze ook zorgen dat haar leveranciers, uitwerkingsbureaus en onderaannemers werken met volledige en kloppende informatie. Of het hierboven genoemde proces daarvoor de juiste aanpak is, is twijfelachtig. Maar hoe kan het dan wél?
Feit is: een aannemer roept pas producten af als ze zeker weet dat haar uitvraag goed is vertaald. Dat betekent dat ze zelf moet vastleggen wat ze precies wil laten maken. Die vastlegging is data. Maar vaak zit die data niet slim geborgd in het BIM-model. Waarom niet?
Hiervoor zijn vier oorzaken:
- Men houdt liever vast aan het traditionele proces van aanleveren, controleren en terugkoppelen.
- Men ziet het nut niet van het vastleggen van haar eigen data in het BIM, ook al moet men die data sowieso opstellen om grip te houden.
- Men beseft niet dat men als partner ook zélf kan bijdragen aan het verrijken van het BIM, zelfs meer dan oorspronkelijk gevraagd.
- Men weet niet goed hoe men de eigen data beschikbaar moet maken voor integratie in het BIM.
Zodra het besef doordringt dat ook de aannemer actief kan bijdragen aan de datakwaliteit van het BIM – met data die ze toch al ontwikkelt – ontstaan er volop kansen.
Op de bouwplaats wil je niet met tegenstrijdige informatie geconfronteerd worden.
Automatisering
BIM werkt als een objectgeoriënteerd datamodel. Elk object heeft een unieke identificatie, zoals een
GlobalIdEen GlobalId is een unieke code die gebruikt wordt om een object te identificeren in een digitaal model, zoals een BIM-model. Elke GlobalId is uniek binnen het hele systeem. Zo kun je altijd precies terugvinden over welk object het gaat, zelfs als je het model deelt met anderen of koppelt aan andere systemen. Een GlobalId is meestal gebaseerd op het UUID-formaat.
of
UUIDEen UUID (Universally Unique Identifier) is een standaardformaat voor unieke codes. Het bestaat uit een lange reeks letters en cijfers, zoals f47ac10b-58cc-4372-a567-0e02b2c3d479. Computers gebruiken UUID’s vaak om objecten of gegevens uniek te identificeren, zonder dat er verwarring kan ontstaan. Een GlobalId is meestal gebaseerd op het UUID-formaat.
. Met die unieke ID’s kun je data koppelen aan objecten en per object importeren.
Er zijn drie manieren om die data terug in het BIM te brengen:
- Rechtstreeks in het bronbestand, met add-ins of add-ons binnen de BIM-software.
- In het BIM-extract, met BIM-applicaties die het model kunnen bewerken of verrijken.
- In het BIM-extract, met programmeertalen zoals Java, Python of C#, waarmee je data geautomatiseerd koppelt aan het model
Neem de regie!
Als aannemer ben je hoe dan ook verantwoordelijk voor wat er buiten gebouwd wordt. Daarvoor heb je grip nodig, en die krijg je door je data goed te registreren. Laat het traditionele proces los en pak het slimmer aan: maak je data zó beschikbaar dat deze direct opgenomen kan worden in het BIM.
Gebruik tools of bied die aan, zodat dit soepel en automatisch verloopt. Zo lever je sneller en betrouwbaarder informatie aan je leveranciers en onderaannemers. Neem de regie en zorg dat jouw data het verschil maakt.
Wij helpen graag!
Meer weten of direct aan de slag? Neem contact op met Root. We helpen je graag verder.
Tekst: Juun Steen
Tekstredactie: Kim Schoot
Fotografie: Marieke Wijntjes
Gepubliceerd: 4 september 2025
Kennisbank
CustomPsetGenerator
Assemblies in IFC
Onze projecten zijn het resultaat van teamwork. Elke collega heeft een eigen expertise en draagt van daaruit bij aan onze projecten. Zo leveren we samen betrouwbare kwaliteit.